است بر ما ياذ كردن حالات ايشان . امّا اندر منى گوهر هوائى و آتشى بيشتر است و گوهر خاكى و آبى كمتر و اندر خون حيض گوهر خاكى و آبى بيشترست و كوهر هوائى و آتشى كمتر « 1 » و از قبل اين است « 1 » كمنى روشن است و تابان و خون تيره و تاريك . و « 2 » گوهر هوائى و اتشى روشن‌ترست [ و منى از وى و گوهر خون تيره از قبل خاك و آب ] « 3 » ( f . 19 ) و آتش و هوا بطبع خويش گرم‌اند و آب و خاك بمزاج خويش سرداند و گرمى قوىترست از سردى . بس كوهر چيز كرم قوىتر بوذ از گوهر چيز سرد و هر جيزى كى قوىتر بوذ بگوهر « 4 » فعل وى قوىتر بوذ و وى به مكان فاعل بوذ و آن جيز كه ضعيف‌تر بوذ قبول « 4 » فعل فاعل را منقادتر بوذ « 5 » . بس منفعل « 6 » به مكان مادت بوذ و فاعل به مكان صورت وزين « 7 » قبل كفته‌اند كى منى به مكان فاعل بوذ و خون به مكان منفعل . وزين « 7 » قبل بوذ كى از هر خونى آن حيوان آيذ كمنى وى بوذ « 8 » و به صورت و مزاج « 8 » آن حيوان كردذ و تا آخر عمر قوّت منى بر يك حال مىباشد « 9 » و هر غذايى كبيابذ آن غذا به صورت و مزاج همان حيوان مىگرداند « 10 » و نبات را حال همين بوذ كى هر تخمى يا شاخى كى اندر زمى « 11 » افتاذ و آب خوش معتدل و هواى معتدل يافت برويذ و آن خاك « 12 » و آن آب را بكوهر خويش آرذ و ازين قبل است كبر يك جاى بيست كونه نبات بوذ و خاك و آب و تابش آفتاب و هوا همان بوذ و ازين قبل بود كى از يكى غذا همه اندامها غذا يابذ . و حال « 13 » ماذه و نر نيز « 13 » بر همين قياس بوذ كى اكر قوت منى ماذه بيش « 14 »

--> ( 1 - 1 ) - ف : ازين قبل است . ( 2 ) - ف : افزوده . ازين قبل را . ( 3 ) - از « ف » افزوده شد . ب ه : و خاك تيره‌تر از آنك آن هر دو كوهر ازين دو روشن‌تر آمد . . . ( 4 - 4 ) - ف : و فعل او به مكان فاعل بوذ و آن چيز كه او ضعيف‌تر بود قبل . ( 5 ) - ب ه : و مستعد . ( 6 ) - ف : بس وى . ( 7 ) - ف : و ازين . ( 8 - 8 ) - ف : به صورت . ( 9 ) - ف : بر يك حال بود . ( 10 ) - ف : گرداند . ( 11 ) - ف : زمين . ( 12 ) - ف : را . ( 13 - 13 ) - ف : ماده نيز و نر . ( 14 ) - ف : منى ماده خشك .